Loving Vincent: Bức thư 1888, quan điểm về cuộc sống và cái chết

Arles, ngày 9 tháng 7, 1888

Theo thương mến của anh,

Anh vừa trở về sau một ngày ở Mont Majour, có bạn anh là trung úy đi cùng. Hai bọn anh đã khám phá khu vườn xưa và hái trộm những trái vả tuyệt vời ở đó. Nó mà rộng hơn chút nữa, nó sẽ làm em liên tưởng đến Paradou của Zola, những cây sậy lớn, những cây nho, cây bạch dương, cây vả, cây ô liu, những cây lựu với những đóa hoa màu cam rực rỡ nhất, những cây trắc bá hàng trăm tuổi, cây tần bì và cây liễu, những cây sồi đá. Những bậc thang lở lói, những cửa sổ hình vòm đổ nát, những khối đá mọc rêu, những mảnh vỡ tan tác của những bức tường đổ sập nằm đây đó giữa vườn cây. Anh mang về thêm một bức tranh lớn nữa, nhưng không phải là về khu vườn. Tất cả có ba bức. Khi anh vẽ được chừng nửa tá, anh sẽ gửi chúng cho em.

Ngày hôm qua anh đến Fontvieilles để thăm Bock 1 và Mac Knight 2, nhưng họ đã đi vắng một tuần để du lịch Thụy Sĩ.

Anh nghĩ nhiệt độ vẫn làm anh khỏe, mặc dù hơi nhiều muỗi và ruồi. Loài côn trùng ăn cỏ này– không giống như ở nhà mình –  mà như thế này, như những con mà em vẫn thấy trong các album Nhật Bản.

Và những con bọ cánh cứng màu xanh và vàng tụ thành bầy trên những cây ô liu. Những con côn trùng ăn cỏ này (anh nghĩ chúng được gọi là ve sầu) hát ầm ĩ còn hơn cả lũ ếch.

(….)

Anh nghĩ mình đã làm điều đúng đắn khi làm việc chủ yếu trên bản vẽ và sắp xếp để có sơn và canvas dự trữ khi Gauguin3 đến. Anh ước rằng bọn anh có thể kiểm soát việc sử dụng sơn giống như giấy và bút chì. Anh thường bỏ qua bước vẽ phác thảo vì sợ tốn màu.

Với giấy – nếu không phải là để viết thư mà để vẽ thì chẳng bao giờ phí hoài cả – bấy nhiêu tờ giấy Whatman là bấy nhiêu bức vẽ. Kể mà anh giàu có, chắc anh sẽ dùng ít hơn bây giờ.

Ôi – Bác Martin 4 hẳn sẽ nói – vậy thì chúng ta phải cố mà giàu thôi – và bác ấy nói khá đúng cũng như bác ấy luôn đúng về các kiệt tác.

Em còn nhớ đọc trong Guy de Maupassant quý ông săn thỏ và những trò chơi khác, người đã đi săn cật lực trong 10 năm và rồi bị kiệt sức vì mải chạy theo trò chơi đến mức khi ông ta muốn cưới vợ, ông ta phát hiện ra mình bất lực, điều này khiến ông ta vô cùng xấu hổ và bàng hoàng.

Mặc dù không trong tình trạng giống quý ông ấy bởi anh không mong và cũng không buộc phải lập gia đình nữa, anh bắt đầu giống ông ta về mặt thể xác. Theo bậc thầy Ziem 5, con người trở nên khao khát ngay khi trở nên bất lực. Mặc dù đối với anh thì như nhau cả thôi dù anh có bất lực hay không, nhưng anh đoan chắc là điều đó sẽ thúc đẩy anh đến sự khao khát.

Chẳng có ai ngoài nhà triết học vĩ đại nhất của thời ấy,và do đó là của mọi thời, mọi nơi – bậc thầy trác tuyệt Pangloss 6 – may ra mới có thể cho anh lời khuyên và làm dịu tâm hồn anh.

À đây, lại nói về bức thư gửi Russell 7 đã nằm sẵn trong phong bì, anh đã viết tất cả những gì mình nghĩ. Anh hỏi cậu ta liệu có tin gì về Reid 8 không và cũng muốn hỏi em câu ấy luôn.

Anh bảo Russell cứ thoải mái lấy thứ gì cậu ấy thích, từ những kiện hàng đầu tiên mà anh gửi nữa.

Anh vẫn đợi câu trả lời rõ ràng của cậu ta để biết cậu ta muốn chọn tại nhà riêng hay nhà em; nếu trong trường hợp đầu tiên, cậu ta muốn xem chúng tại nhà mình, em gửi kèm cậu ấy một ít hoa quả vườn nhà nhé. Rồi em mang tất cả chúng về một khi cậu ấy đã ra quyết định. Như thế thì cậu ấy chẳng thể phàn nàn gì nữa. Nếu cậu ấy không mua bức tranh nào của Gauguin là vì cậu ta không thể thôi. Nếu cậu ta có thể, thì anh khá là hy vọng cậu ta sẽ mua.

Anh bảo với cậu ta là nếu anh có mạo muội ép cậu ta mua, thì không phải bởi vì nếu không có cậu ấy, việc mua bán sẽ không diễn ra mà là bởi vì Gauguin vẫn đang bị ốm, tình hình lại phức tạp hơn khi cậu ấy nằm bẹp trên giường và phải trả tiền cho bác sĩ, việc giao dịch hơi khó với chúng ta; tất cả chúng ta lại càng sốt sắng tìm người mua tranh.

Anh suy nghĩ nhiều về Gauguin, anh có rất nhiều ý tưởng cho tranh vẽ và công việc nói chung. Hiện tại, anh có một người giúp việc lau dọn nhà cửa hai lần một tuần với giá 1 franc. Anh đặt nhiều hy vọng vào cô ấy, trông cậy cô trong việc dọn giường nếu bọn anh muốn ngủ trong nhà. Nếu không, chắc phải sắp xếp với người chủ căn nhà mà anh đang thuê phòng. Dù sao thì, bọn anh sẽ cố gắng để tiết kiệm thay vì tiêu xài.

 Sức khỏe của em  dạo này thế nào? Em vẫn gặp bác sĩ Gruby 9 đấy chứ?

 

Điều em kể anh nghe về cuộc trò chuyện tại Nouvelle Athènes thật thú vị. Em hẳn quen thuộc với bức chân dung của Desboutin 10 mà Portier 11 sở hữu.

Thật lạ lùng khi tất các nghệ sĩ, nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ đều có vận rủi với những thứ vật chất – ngay cả những người hạnh phúc – Điều em nói về Guy de Maupassant một lần nữa chứng minh cho điều đó. Điều này khơi lại câu hỏi đời đời: Liệu cuộc sống có hiện hình toàn vẹn trước mắt ta hay không, hay là trước khi chết, ta chỉ biết một nửa của nó?

Họa sĩ – chỉ nói riêng họ thôi – chết đi và được chôn cất, nói với thế hệ sau hoặc vài thế hệ sau nữa thông qua tác phẩm của mình.

Chỉ thế thôi, hay còn điều gì khác nữa? Trong cuộc đời của người họa sĩ, cái chết có lẽ không phải là thứ khó khăn nhất.

Về phần mình, anh tuyên bố anh chẳng biết gì cả. Nhưng việc nhìn ngắm những ngôi sao luôn khiến anh mơ mộng, cũng giống như anh thường mơ mộng khi nhìn những chấm đen trên bản đồ biểu hiện cho thị trấn và xóm làng. Anh tự hỏi mình tại sao những chấm sáng trên trời lại không thế tới được giống như những chấm đen trên bản đồ nước Pháp?

Giống như chúng ta bắt tầu để đến Tarascon hay Rounen, chúng ta đón cái chết để chạm tới một vì sao. Điều chắc chắn đúng trong lập luận này là nếu chúng ta còn sống, chúng ta không thể đến được một ngôi sao cũng như khi chúng ta chết, chúng ta không thể bắt tàu nữa.

Với anh, cũng không vô lý lắm khi nghĩ bệnh tả, sởi, viêm màng phổi và ung thư là những phương tiện di chuyển trên không, cũng giống như tàu hơi nước, ô tô bus và tàu hỏa là phương tiện dưới mặt đất. Chết một cách yên bình vì tuổi già giống như đi đến đó bằng chân trần vậy.

Giờ thì anh sẽ đi ngủ, vì muộn rồi. Anh chúc em ngủ ngon và nhiều may mắn.

Bắt tay em nhé,

Mãi là anh trai của em

Vincent.

(Anh Trâm – MVP Việt Nam dịch)

 

Chú thích

*Khi viết thư này Van Gogh 35 tuổi 

  1. Eugène Guillaume Boch (1855-1941) họa sĩ người Bỉ
  2. Dodge MacKnight (1860-1950) họa sĩ người Mỹ
  3. Paul (Eugène Henri) Gauguin (1848-1903) họa sĩ người Pháp
  4. Pierre Firmin Martin (père Martin) (1817-1891) một người buôn tranh ở Paris
  5. Félix Ziem (1821-1911) họa sĩ người Pháp
  6. Nhà triết học Pangloss là một nhân vật trong cuốn Candide của Voltaire
  7. John Peter Russell (1858-1930) họa sĩ người Úc
  8. Alexander Reid (1854-1928) người buôn tranh người Scotland
  9. David Gruby (1810-1898) một bác sĩ ở Paris
  • Marcellin Gilbert Desboutin (1823-1902) họa sĩ người Pháp
  • Alphonse Portier (1841-1902) một người buôn tranh ở Paris

Post Author: Phúc Trần

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *


*